Tema izgradnje reverzibilne hidroelektrane Đerdap 3 ponovo je aktuelna nakon što je Ambasada SAD u Srbiji objavila poziv američkim kompanijama da iskažu interesovanje za učešće u projektu. Reč je o ideji staroj nekoliko decenija, koja bi, ukoliko bude realizovana, mogla da postane jedan od najvećih energetskih i građevinskih poduhvata u Srbiji.
Za razliku od hidroelektrana Đerdap 1 i Đerdap 2, koje su građene kao klasične brane na Dunavu, Đerdap 3 zamišljen je kao reverzibilna hidroelektrana – sistem koji funkcioniše poput ogromne energetske baterije.
Osnovna ideja projekta jeste da se višak električne energije koristi za pumpanje vode iz Dunava u gornje akumulacije, dok bi se u periodima povećane potrošnje voda vraćala nazad kroz turbine i proizvodila struju. Sličan princip već decenijama postoji u Srbiji kroz reverzibilnu hidroelektranu Bajina Bašta.
Prema ranijim tehničkim rešenjima, sistem bi činile dve gornje akumulacije – Brodica i Pesača – koje bi bile smeštene na visinama između oko 380 i 407 metara nadmorske visine iznad Dunava. Ukupna zapremina vode u tim akumulacijama procenjivana je na stotine miliona kubnih metara.
Jedan od najzahtevnijih delova projekta odnosio bi se na podzemnu infrastrukturu. Planirana je izgradnja više kilometara tunela koji bi povezivali akumulacije i vodili vodu do podzemne elektrane smeštene uz obalu Dunava. Veći deo sistema nalazio bi se unutar planinskog masiva, što projekat čini posebno složenim sa građevinskog i geološkog aspekta.
Stručnjaci su još ranije ukazivali da teren na području planirane izgradnje pripada kraškom području, zbog čega su sprovođena brojna geološka istraživanja i analize stabilnosti tla.
Prvobitne procene govorile su o mogućoj snazi sistema od oko 2.400 megavata, mada su kasnije razmatrane i manje varijante kapaciteta, u zavisnosti od ekonomskih uslova i energetskih potreba regiona.
Za razliku od Đerdapa 1 i Đerdapa 2, gde su dominirali veliki radovi na izgradnji brana preko Dunava, kod Đerdapa 3 najveći deo radova odnosio bi se na formiranje akumulacija, podzemnih tunela, mašinskih prostorija i hidrotehničkih objekata.
Projekat se trenutno nalazi u fazi razmatranja i traženja potencijalnih partnera i investitora. Poslednjih godina izrađivane su različite studije i preliminarne analize, dok se o mogućim modelima saradnje razgovaralo i sa Rumunijom zbog povezanosti sa postojećim sistemom Đerdap 1 i Đerdap 2.
Da li će Đerdap 3 nakon više decenija planiranja zaista biti realizovan, za sada nije poznato. Ipak, stručnjaci ocenjuju da bi eventualna izgradnja predstavljala jedan od najvećih infrastrukturnih i energetskih projekata u Srbiji.
