Druga faza razvoja podzemnog rudnika „Jama Bor“, koju razvija kompanija Serbia Zijin Copper, predviđa povećanje proizvodnje na 18 miliona tona rude bakra godišnje, izgradnju nove flotacije i prateće infrastrukture, ali i izmeštanje naselja Brezonik i dela železničke pruge Bor–Mala Krsna zbog mogućeg sleganja i urušavanja tla. Kako piše eKapija, ovi planovi predstavljeni su u elaboratu za rani javni uvid u Prostorni plan područja posebne namene rudnika „Jama Bor“ – II faza razvoja rudnika.
Plan je pripremila Agencija za prostorno planiranje i urbanizam Srbije, dok izradu dokumentacije finansira kompanija Serbia Zijin Copper. Obrađivač plana je Institut za arhitekturu i urbanizam Srbije.
Prostorni plan obuhvata oko 1.703 hektara na teritoriji grada Bora, odnosno delove katastarskih opština Bor I, Bor II i Oštrelj. Planski horizont je do 2045. godine, dok je prva etapa realizacije predviđena do 2035. godine.
Rudnik do dubine od 455 metara
Prema elaboratu, druga faza razvoja podrazumeva spuštanje podzemnih rudarskih aktivnosti sa sadašnjeg nivoa od minus 235 metara na dubinu od minus 455 metara. Planirana je primena metode otkopavanja sa zarušavanjem, koja može da izazove pomeranje i sleganje tla, kao i urušavanje površine iznad podzemnih radova.
Preliminarne procene kompanije ukazuju na to da bi se zona uticaja na površinu terena formirala pod uglom od 60 do 65 stepeni. Na osnovu trenutno raspoloživih podataka, takav razvoj rudnika zahtevao bi izmeštanje naselja Brezonik, dok su za dublje faze eksploatacije potrebna dodatna istraživanja uticaja na delove gradskog naselja Bor i postojeću infrastrukturu.
Zbog očekivanih pomeranja tla predviđeno je i izmeštanje dela regionalne železničke pruge Bor–Mala Krsna. Razmatraće se i uticaj rudarskih aktivnosti na postojeće javne puteve, uključujući Avalsku ulicu.
Puni kapacitet planiran u periodu od 11. do 32. godine
Prva proizvodnja rude planirana je u šestoj godini razvoja, dok bi puni kapacitet od 18 miliona tona rude godišnje trebalo da bude dostignut u periodu od 11. do 32. godine eksploatacije.
Prema prikazanoj dinamici, eksploatacija je projektovana na ukupno 41 godinu, a ukupna količina vlažne rude trebalo bi da dostigne oko 571,5 miliona tona. Razvoj rudnika do dubine od minus 800 metara nije obuhvaćen ovim prostornim planom.
Povećanje proizvodnje zahtevaće izgradnju novih objekata i prateće infrastrukture na površini, uključujući novu flotaciju. Transport flotacijskog otpada planiran je do jalovišta „Veliki Krivelj“.
Plan obuhvata podzemni rudnik sa pratećim objektima, postojeću i izmeštenu železničku infrastrukturu, staru i novu flotaciju, flotacijsko jalovište RTH, staro jalovište, odlagalište jalovine na području starog borskog kopa, kao i metalurško-industrijski kompleks TIR.
U obuhvatu plana nalaze se i delovi gradskog naselja Bor, uključujući mesne zajednice Sever i Centar, prigradsko naselje Brezonik, gradska deponija komunalnog otpada, teretna železnička stanica i druga infrastruktura.
Razmatra se preseljenje domaćinstava iz Krivelja i Oštrelja
Elaborat ukazuje i na potrebu usklađivanja daljeg razvoja rudarstva sa potrebama stanovništva i drugim namenama prostora na području Bora. Dalji razvoj rudarskih aktivnosti, uključujući eventualno otvaranje novih rudnika, mogao bi da uslovi preseljenje delova gradskih, prigradskih i seoskih naselja.
Za grupno preseljenje domaćinstava iz Krivelja, Oštrelja i delova drugih naselja razmatra se prostor ukupne površine 19,3 kvadratna kilometra, namenjen stanovanju seoskog tipa. U okviru tog prostora identifikovane su tri potencijalne lokacije, površine od po 120 do 140 hektara.
Na lokaciji A, za koju su se domaćinstva Krivelja načelno izjasnila, moglo bi da se obezbedi oko 280 novih parcela. Na lokacijama B i V predviđeno je okvirno po 250 do 300 građevinskih parcela.
Kao moguće lokacije za preseljenje navode se i prostor na tromeđi katastarskih opština Šarbanovac, Brestovac i Zlot 4, namenjen seoskom tipu stanovanja, kao i gradsko područje Bora u zoni naselja Bor 2, odnosno u petoj ili šestoj prostornoj celini.
Prema elaboratu, novo naselje trebalo bi da bude potpuno komunalno opremljeno, sa objektima javnih službi i novim grobljem. Konačne granice lokacija i rešenja za preseljenje biće utvrđeni nakon izrade programa preseljenja i sprovođenja anketa među stanovnicima.
Za grupno preseljenje i izgradnju novog naselja potrebno je najmanje pet godina. Kao druga mogućnost navodi se samostalno preseljenje domaćinstava na lokacije predviđene važećim planskim dokumentima, uključujući površine namenjene porodičnom i višeporodičnom stanovanju u Boru i seoskim naseljima.
Predviđene procene uticaja na životnu sredinu
Među ciljevima prostornog plana navedeni su racionalno korišćenje mineralnih sirovina, rešavanje imovinsko-pravnih pitanja, zaštita javnog zdravlja, kontrola uticaja na životnu sredinu i rekultivacija degradiranih površina.
U narednim fazama planirana je strateška procena uticaja plana na životnu sredinu, kao i procena uticaja pojedinačnih projekata. Predviđeni su i kontinuirani monitoring kvaliteta vazduha, voda i zemljišta, kontrola rudarskog otpada i primena najboljih dostupnih tehnika u rudarstvu.
Dokument se trenutno nalazi u fazi konceptualnog materijala za rani javni uvid. Konačna planska rešenja, detaljne granice obuhvata i mere za rešavanje uticaja na naselja i infrastrukturu biće razrađeni u narednim fazama izrade plana.
Izvor: eKapija
