Tragično ubistvo u selu Gornjane kod Bora, u kojem je, prema sumnjama istražnih organa, 29-godišnji muškarac usmrtio svoju 31-godišnju vanbračnu suprugu, a potom izvršio samoubistvo, ponovo je otvorilo pitanje femicida i zaštite žena od partnerskog i porodičnog nasilja. Ovaj slučaj posebno je potresao javnost zbog izuzetne brutalnosti, ali i činjenice da je deo zločina zabeležen nadzornom kamerom.
Iako je svaki slučaj drugačiji, stručnjaci upozoravaju da femicidu često prethodi obrazac nasilnog ponašanja – ljubomora, posesivnost, kontrola, psihičko i fizičko zlostavljanje, kao i ranije pretnje koje neretko ostaju neprijavljene ili ne budu adekvatno procenjene.
Kriminolog Ratomir Antonović ocenio je da su upravo ljubomora, nepoverenje i nedostatak međusobnog poštovanja među najčešćim faktorima koji prethode ovakvim tragedijama. On je istakao da je od presudnog značaja nasilje prepoznati na vreme, jer verbalno, psihičko ili fizičko nasilje može prerasti u najteže oblike nasilja sa smrtnim ishodom.
Zabrinjavajući podaci
Prema podacima Autonomnog ženskog centra, tokom 2025. godine u Srbiji je u porodično-partnerskom kontekstu ubijeno najmanje 16 žena, dok je zabeleženo najmanje 13 pokušaja femicida, što pokazuje da je broj žrtava mogao biti i znatno veći.
Podaci iz prethodnih godina pokazuju da problem traje godinama:
2020.godina – 27 ubijenih žena
-
- godina – 24
- godina – 28
- godina – 27
- godina – 18
- godina – 16
Analize pokazuju da žene najčešće stradaju upravo u sopstvenom domu, a počinioci su u najvećem broju slučajeva sadašnji ili bivši partneri ili drugi članovi porodice. Posebno zabrinjava podatak da su u polovini slučajeva tokom 2025. godine nasilnici ranije bili prijavljivani zbog nasilja, što ukazuje da prethodne prijave nisu uvek dovoljne da spreče tragičan ishod.
Najčešći obrasci nasilja
Organizacije koje se bave zaštitom žena upozoravaju da femicid gotovo nikada ne dolazi bez prethodnih upozoravajućih znakova. Među najčešćim faktorima rizika izdvajaju se:
- ranije prijavljeno porodično nasilje,
- proganjanje i pretnje,
- posesivno i kontrolno ponašanje,
- fizičko i psihičko zlostavljanje,
- pristup vatrenom ili hladnom oružju,
- ranije osuđivanost zbog nasilnih dela.
Stručnjaci ističu da upravo prepoznavanje ovih obrazaca može biti ključno za sprečavanje novih tragedija.
Potrebna bolja zaštita
Organizacije već godinama insistiraju da se femicid u Srbiji posebno prepozna u zakonodavstvu, kao i da se unapredi procena rizika u slučajevima porodičnog nasilja. Istovremeno ukazuju da je neophodna bolja koordinacija policije, tužilaštava, centara za socijalni rad i sudova, naročito kada postoje ranije prijave nasilja ili izrečene zaštitne mere.
Slučaj iz Gornjana još jednom je podsetio da se iza statistike kriju ljudski životi i porodice koje ostaju sa nenadoknadivim gubitkom. Iako podaci pokazuju da broj ubijenih žena poslednjih godina beleži određeni pad u odnosu na raniji period, stručnjaci upozoravaju da nijedna statistika ne može umanjiti težinu svakog pojedinačnog slučaja, niti potrebu da se nasilje prepozna i zaustavi pre nego što preraste u najteži oblik – oduzimanje života.
